رفتار گازی ایران به عنوان بزرگ‌ترین دارنده ذخایر گازی جهان چگونه است؟

رفتار گازی ایران به عنوان بزرگ‌ترین دارنده ذخایر گازی جهان چگونه است؟

درحالی که سهم گاز طبیعی به عنوان انرژی پاک و سازگار با ملاحظات زیست محیطی به منظور تداوم روند توسعه صنعتی و اقتصادی کشورهای جهان در سبد انرژی جهانی در حال افزایش است جایگاه و سهم ایران با دارا بودن ۳۴ تریلیون متر مکعب گاز طبیعی، به عنوان بزرگ‌ترین دارنده ذخایر گاز جهان غیر قابل انکار است.

به گزارش ایسنا، وجود چنین ذخایر عظیمی در ایران، سیاست‌گذاران بخش انرژی را به سمت برنامه‌ریزی در جهت توسعه ظرفیت تولید، انتقال، ذخیره‌سازی و توزیع گاز طبیعی در اقصی نقاط کشور و جایگزینی آن با سایر فرآورده‌های نفتی به منظور افزایش سهم گاز طبیعی در سبد انرژی کشور سوق داده است.

علاوه بر بهره‌مندی از این سوخت پاک، از افزایش بی‌رویه مصرف فرآورده‌های نفتی (که صادرات یا کاهش واردات آنها می‌تواند موجب درآمدزایی و رونق اقتصادی کشور شود) جلوگیری می‌شود.

شرکت ملی گاز ایران با گذشت بیش از نیم قرن از فعالیت‌های خود، امروز با تامین بیش از ۷۰ درصد از کل انرژی مصرفی کشور، سومین تولید کننده بزرگ گاز در جهان بعد از ایالات متحده آمریکا و روسیه به شمار می‌رود.

توسعه گازرسانی

می‌توان گفت برجسته‌ترین فعالیت صنعت گاز کشور در دولت یازدهم، توسعه گازرسانی بوده است که گازرسانی به سیستان و بلوچستان نقطه عطف این فعالیت برجسته شرکت ملی گاز ایران به شمار می‌رود.

باتوجه به روند مثبت گازرسانی به همه شهرها و روستاهای کشور از محل اعتبار بند «ق»، انتظار می‌رود در پایان برنامه ششم توسعه، ١٠٠ درصد بخش خانگی و تجاری تحت پوشش شبکه گاز قرار گیرند.

طبق آمار، تا قبل از دولت یازدهم ۹۷۵ شهر و ۱۴ هزار و ۴۱۹ روستا از نعمت گاز طبیعی برخوردار بودند. اما در دوره ۴ ساله دولت یازدهم، تعداد شهر و روستا  به ترتیب به ۱۰۹۱ و ۲۳ هزار و ۶۱۱ رسیده است، به طوریکه در حال حاضر بیش از ۹۷ درصد واحدهای مسکونی در مناطق شهری و ۷۰ % از واحدهای مسکونی در روستاهای قابل گازرسانی سطح کشور تحت پوشش گاز طبیعی قرار گرفته اند.

آمار و ارقام در بخش شهری رشد ۱۲ درصدی و در بخش روستایی رشد ۶۴ درصدی را نشان می‌دهد.

در دولت یازدهم حدود ۷۵ هزار و ۱۹۴ کیلومتر شبکه گاز شهری و روستایی جدید احداث و بیش از یک میلیون و ۶۳۳ هزار و ۳۱۲ انشعاب جدید نصب شد تا امکان بهره مندی بیش از چهار میلیون و ۷۵۹ هزار مشترک شهری و روستایی جدید  از نعمت گاز طبیعی فراهم شود.

شبکه گذاری رشد ۳۱ درصدی و در بخش نصب انشعابات جدید رشد ۱۸ درصدی را نشان می‌دهد.

از سوی دیگر با تصویب شورای اقتصاد و در قالب سیاست‌های اقتصاد مقاومتی، با هدف حفظ محیط زیست و افزایش رفاه عمومی، گازرسانی به نقاط دور دست، سخت گذر و جنگلی به روش CNG در دستور کار قرار دارد و در آینده ای نزدیک شهرها و روستاهایی که امکان گازرسانی به آنها از طریق خط لوله فراهم نباشد با این روش از مزایای گاز طبیعی بهره مند خواهند شد.

هم اکنون پروژه گازرسانی به چهار منطقه کشور در دستور کار است و اولین پروژه گازرسانی به روش سی ان جی به شهر بیدروبه از توابع شهرستان اندیمشک استان خوزستان در مردادماه سال قبل آغاز شد.

میدان‌های گازی ایران

میدان‌های گازی ایران 

به ذخایر گاز طبیعی موجود در مخازن هیدروکربوری ایران اشاره دارد، که میزان ذخیره درجای گاز طبیعی این کشور بالغ بر ۱۲۰۰ تریلیون فوت مکعب (۳۳ تریلیون متر مکعب) برآورد می‌شود. ایران از لحاظ دارا بودن ذخایر گازی، پس از روسیه در رتبه دوم جهان قرار دارد و در حدود ۱۶٪ از کل ذخایر گازی جهان را در مخازن خود جای داده است.

ذخایر گازی مستقر مخازن هیدروکربوری ایران، از سه بخش تشکیل شده است، دسته اول میدان‌های گازی، دسته دوم ذخایر گاز طبیعی موجود در کلاهک‌های گازی میادین نفتی و دسته سوم گازهای همراه نفت در میادین نفتی می‌باشند. کلیه میادین گازی ایران، مانند کلیه میادین نفتی، متعلق به شرکت ملی نفت ایراناست و این شرکت از طریق شرکت‌های تابعه خود وظیفه استخراج گاز را برعهده دارد، که پس از تولید، در اختیار شرکت ملی گاز ایران جهت توزیع، قرار می‌گیرد.

تاریخچه پیدایش گاز در ایران را می‌توان هم‌زمان با کشف میدان نفتی مسجد سلیمان دانست

هم‌اکنون ظرفیت تولید گاز طبیعی شرکت ملی نفت ایران بطور متوسط ۸۳۰ میلیون متر مکعب در روز می‌باشد، که ۷۰ میلیون متر مکعب در روز به نیروگاه‌ها و صنایع داخلی، ۱۳۰ میلیون متر مکعب در روز جهت تزریق به مخازن نفتی، ۳۰ میلیون متر مکعب در روز جهت صادرات به کشورهای همسایه و باقیمانده آن به مصارف خانگی اختصاص دارد.

تا سال ۲۰۰۷ هنوز بالغ بر ۶۲ درصد میادین گازی ایران به صورت بکر و دست نخورده باقی‌مانده بودند.صادرات گاز ایران از دو طریق ارسال با خط لوله یا به صورت ال‌ان‌جی می‌باشد. بنابر اظهارات کارشناسان شرکت ملی نفت ایران، مخازن گازی ایران تا سال ۱۶۰۰ می‌توانند قابل بهره‌برداری باشند.

بزرگترین میدان گازی ایران

بزرگترین میدان گازی کشور در کمان قطر، میدان گازی پارس جنوبی است که همراه با بخش قطری (گنبد شمالی) ذخیره درجای در حدود ۵۰۷ تریلیون فوت مکعب دارد. حدود یک سوم کل ذخایر گازی ایران در این میدان فوق عظیم تجمع یافته‌است. در حدود ۱۹% از کل ذخایر گازی غیر همراه جهان به تنهایی در کمان قطر و میادین فوق عظیم گنبد شمالی-پارس جنوبی (در گروه دهرم) ذخیره شده‌است.

موقعیت مکانی

بنابر آمار انتهایی سال ۲۰۰۸ میزان ذخایر گازی ایران برابر ۲۹٫۶۱ تریلیون مترمکعب برآورد شده‌است که ۸٫۹۹ تریلیون مترمکعب این مقدار در خشکی و ۲۰٫۶۲ تریلیون مترمکعب آن‌ها در دریا قرار دارد.در حوضه‌های زاگرس و خلیج فارس، توالی‌های متخلخل کربناته کرتاسه و ترشیاری ذخایر مهم نفتی را تشکیل می دهند در صورتی‌که کربناتهای پرمو- تریاس به خصوص سازندهای دالان و کنگان، مهمترین مخازن گازی/ میعانات گازی را تشکیل می دهند..تعداد ۳۸ عدد از مخازن گازی در سازندهای دالان و کنگان در این حوضه‌ها کشف شده‌است.

صادرات

اولین مشتری صادرات گاز ایران را می‌توان کشور ترکمنستان دانست که خرید گاز از ایران را از سال ۱۹۹۷ آغاز کرد. دومین مقصد صادرات گاز ایران کشور ترکیه بوده که طرح احداث خط لوله گاز بین دو کشور در سال ۲۰۰۲ به پایان رسید و صادرات گاز به این کشور آغاز شد. ارمنستان سومین واردکننده گاز از ایران است که از سال ۲۰۰۹ دست به این اقدام زده است.پاکستان و هند دو مشتری احتمالی گاز ایران خواهند بود.