تاثیر خروج آمریکا از برجام بر صنعت نفت ایران چه خواهد بود؟

تاثیر خروج آمریکا از برجام بر صنعت نفت ایران چه خواهد بود؟

 

بلومبرگ طی گزارشی نوشت: اگر ترامپ تصمیم به وضع تحریم های سختگیرانه تر علیه ایران بگیرد، این مسئله ممکن است مانع از سرمایه گذاری های جدیدی شود که ایران برای نوسازی صنعت نفت فرسوده خود و افزایش تولید نفت و گاز نیاز دارد.

به گزارش خبرگزاری تسنیم به نقل از بلومبرگ، انتظار می رود دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا در طی روزهای آینده موضع خود را در خصوص پایبندی ایران به توافق برجام اعلام کند.

ایران هم اکنون نیز برای جذب سرمایه گذاری به بخش انرژی خود با دشواری مواجه است و در شرایطی که رئیس جمهوری آمریکا تلاش دارد توافق هسته ای را که منجر به کاهش تحریم ها علیه سومین تولید کنندگان بزرگ نفت اوپک شده تضعیف کند، بسیاری از شرکت های بین المللی موانع زیادی برای ورود به بخش انرژی ایران پیش روی خود می بینند.

تلاش های ترامپ بلافاصله روند صادرات روزانه حدود ۲٫۳ میلیون بشکه ای نفت خام ایران را محدود نخواهد کرد. این رقم بیش از ۳ برابر مقدار نفتی است که آمریکا در طی سال گذشته به کشورهای دیگر صادر کرده است. اما برای سرمایه گذاران، ریسک ناشی از اقدامات آمریکا می تواند بازدارنده باشد. شرکت هایی نظیر توتال که در ماه جولای به اولین شرکت غربی طرف همکاری با بخش انرژی ایران بعد از برجام تبدیل شد، ممکن است با موانع جدیدی در کمک به ایران برای جذب ۱۰۰ میلیارد دلار سرمایه گذاری به بخش نفت و گاز خود مواجه شوند. اما سوال اینجاست که تصمیم آمریکا به خروج از برجام چگونه بر بازارهای انرژی تاثیر خواهد گذاشت.

اگر ترامپ تصمیم به وضع تحریم های سختگیرانه تر علیه ایران بگیرد، این مسئله ممکن است مانع از سرمایه گذاری های جدیدی شود که ایران برای نوسازی صنعت نفت فرسوده خود و افزایش تولید نفت و گاز نیاز دارد. پیشتر، تحریم های امریکا که در ژانویه ۲۰۱۶ تعلیق شد، صادرات نفت خام ایران را هدف قرار گرفته بود و مشتریان نفتی ایران تهدید شده بودند که اگر خریدهای خود از این کشور را کاهش ندهند، با جریمه های مالی مواجه خواهند شد.

آمریکا این اهرم را نیز در اختیار دارد که تحریم های مشابهی را علیه شرکت های انرژی طرف همکاری با ایران وضع نماید، زیرا بسیاری از این شرکت ها در آمریکا فعالیت تجاری دارند و از دلار برای خرید تجهیزات و پرداخت پول به پیمانکاران استفاده می کنند. به گفته ایمان ناصری، تحلیلگر موسسه اف جی ای در لندن: «تامین مالی پروژه ها و سرمایه گذاری در ایران حتی از الان هم سخت تر خواهد شد.

ناصری افزود، توانایی ترامپ در محدود کردن فروش نفت ایران احتمالا چندان بالا نخواهد بود. در دور قبلی تحریم ها، واشنگتن بر تمایل مشتریان آسیایی برای خرید نفت کمتر از ایران اتکا کرده بود، در حالی که اتحادیه اروپایی تحریم کامل خرید نفت از این کشور را به اجرا گذاشته بودند. اگر دیگر طرف های برجام تمایلی به بر هم زدن یا مذاکره مجدد در مورد برجام نداشته باشند، احتمالا دولت آمریکا به رهبری ترامپ این بار در صورت تلاش برای تحریم نفت ایران منزوی خواهد شد. اگر آمریکا صادرات و تولید نفت ایران را تحریم کند چه خواهد شد؟

آمریکا نزدیک به ۴۰ سال است که از ایران نفت خریداری نمی کند، اما از زمان لغو تحریم ها، میزان خرید کشورهای آسیایی و اروپایی از ایران تقریبا دو برابر شده و به ۲٫۲ تا ۲٫۴ میلیون بشکه در روز رسیده است. بعد از لغو تحریم های اروپا، صادرات به کشورهای اتحادیه اروپا به حدود نیم میلیون بشکه در روز رسیده است. صادرات نفت ایران به چین نیز در ماه اوت به بالاترین رقم از ژوئن ۲۰۱۶ تاکنون رسید.

همایون فلکشاهی، تحلیلگر موسسه وود مکنزی در این باره گفت: «به نظر می رسد که اروپا تمایلی برای تحریم مجدد نفت ایران مثل سال ۲۰۱۲ ندارد.» وی افزود، اما ممکن است آمریکا به ویژه از طریق دارایی هایی که در آمریکا قرار دارند، تصمیم به فشار بر خریداران نفت ایران بگیرد.

هلیما کرافت، تحلیلگر موسسه آر بی سی کپیتال مارکتس گفت، تصمیم یکجانبه دولت آمریکا برای تحریم مجدد ایران «موجب کاهش اشتیاق شرکت های اروپایی و برخی شرکت های آسیایی برای دنبال کردن برنامه ها جهت سرمایه گذاری در بخش بالادستی نفت ایران خواهد شد.» وی افزود، این ممکن است به نوبه خود «پالایشگاه های خارجی را ناگزیر سازد تا نفت کمتری از ایران بخرند، به ویژه اگر این پالایشگاه ها مجددا تهدید به محروم شدن از بازارهای سرمایه آمریکا شوند.»

آخرین وضعیت مصرف سوخت نیروگاه ها

آخرین وضعیت مصرف سوخت نیروگاه ها

نیروگاه‌ها بزرگ‌ترین مصرف‌کننده و اتلاف کننده انرژی فسیلی کشور شناخته شده‌اند ضمن اینکه هرچه میزان سوخت مایع در نیروگاه‌ها بیشتر باشد میزان آلایندگی هوا و زیست محیطی نیز افزایش می‌یاید لذا میزان مصرف سوخت و نوع آن در نیروگاه ها از اهمیت ویژه ای برخوردار است.

به گزارش خبرنگار ایسنا، هر سال میزان مصرف سوخت نیروگاه ها پنج درصد رشد می یابد که برای این میزان نیاز به چهار میلیارد دلار سرمایه گذاری جدید است؛ همچنین به ازای سرمایه‌گذاری برای هر یک واحد تولید برق پنج واحد باید در امر توسعه بخش‌های انتقال، فوق توزیع و توزیع سرمایه‌گذاری شود.

از سوی دیگر بر اساس آخرین آمار سالانه به صورت معادل ۶۸ میلیارد سوخت شامل گاز، گازوئیل و نفت در صنعت برق مصرف میشود اما این در حالی است که در سال ۹۳ میزان مصرف گاز طبیعی در صنعت برق ۴۷ میلیون و ۷۴۲ هزار متر مکعب بوده که نسبت به سال ۶۸ یعنی ابتدای اجرایی شدن برنامه اول توسعه ۴۰ میلیون و ۹۸۹ هزار متر مکعب رشد داشته یعنی حدودا ۸ برابر شده و همزمان با افزایش مصرف گاز مصرف سوخت مایع کاهش یافته است.

در همین راستا وزارت نیرو و توانیر برنامه هایی را برای کاهش مصرف سوخت مازوت در نیروگاه ها تنظیم کرده اند که به گفته آرش کردی مدیر عامل توانیر در سال ۱۳۹۳، معادل ۷۲ درصد سوخت مصرفی نیروگاه‌ها گاز و ۱۸ درصد مازوت و گازوییل بود و براساس همکاری‌های وزارت نفت سال گذشته این عدد به ۸۱ درصد رسید.

وی با بیان این‌که بخش عمده‌ای از نیروگاه‌هایی که از سوخت مایع استفاده می‌کردند در حال حاضر از گاز استفاده می‌کنند، گفت: هدف ما این است که به سمتی پیش برویم که مصرف سوخت مایع در نیروگاه‌ها به صفر برسد.

افزایش مصرف سوخت گاز توسط نیروگاه ها موجب افزایش صادرات سوخت مایع مانند گازوئیل و نفت کوره به کشور های همسایه و همچنین افزایش راندمان نیروگاه ها می شود و دیگر تاثیرات تخریب محیط زیست نیز در ایران وجود نخواهد داشت و همانگونه که برنامه ریزی شده قرار است که در سال ۹۵ میزان صادرات و راندمان نیرواه ها افزایش یابد.

نیروگاه های برق چقدر گاز و نفت می‌بلعند؟

نیروگاه های برق چقدر گاز و نفت می‌بلعند؟

بر اساس آخرین آمار، سالانه ۷۰ میلیارد لیتر نفت و ۷۰ میلیارد مترمکعب گاز صرف تولید برق در نیروگاه‌ها می‌شود که بر اساس گفته کارشناسان حوزه انرژی به راحتی می‌توان با کاهش تلفات فنی و غیرفنی انرژی برق و صرفه‌جویی در مصرف، بخش قابل توجهی نفت و گاز صرفه‌جویی کرد.

به گزارش ایسنا، مصرف برق ارتباط مستقیم با مصرف گاز و نفت دارد و با توجه به اینکه ۹۴ درصد از کل برق تولید شده با استفاده از سوخت‌های فسیلی است، بنابراین صرفه‌جویی در مصرف برق، در ابعاد مختلف، بر کاهش مصرف سوخت نیز تاثیرگذار خواهد بود.

در این بین همراهی دولت و مجلس برای بهینه‌سازی وسایل اندازه‌گیری مصرف انرژی برق بسیار مهم است، آرش کردی مدیر عامل توانیر معتقد است که امروز تمام طرح‌ها به شکل پایلوت انجام می‌شود حال آنکه باید با یک هدف‌گذاری مناسب و با همراهی بخش خصوصی، این اقدام به شکل کلان اجرایی شود.

از سوی دیگر بر اساس اعداد و ارقام در سال ۱۳۹۲ حدود ۴۵ درصد سوخت مایع و ۵۵ درصد گاز در نیروگاه‌ها مصرف می‌شد ولی این عدد در سال ۱۳۹۵ به ۸۸ درصد گاز و ۱۲ درصد سوخت مایع رسید. در سال جاری نیز علی رغم کاهش مصرف مازوت اما میزان مصرف گاز افزایش یافته است.

معمولا وزارت نیرو تمایلی به استفاده از سوخت مایع در نیروگاه ها ندارد، چرا که استفاده از این نوع سوخت باعث افزایش هزینه‌های تعمیراتی نیروگاه ها می‌شود، ضمن اینکه سوخت مایع از سوخت گاز گرانتر است.

از سوی دیگر بخش‌های برنامه ریزی در حوزه نفت و گاز باید پیش بینی از آینده مصرف گاز و توان تأمین آن برای مصارف گوناگون ارائه دهد. وزارت نیرو تنها بهره بردار است و به همین دلیل حدود ۵.۶ میلیارد مخزن سوخت مایع در اختیار دارد که به دستور پدافند غیرعامل ساخته شده و وزارت نفت موظف به تأمین سوخت پشتیبان است.

در ایران مصرف انرژی در هیچ یک از بخش‌ها بهینه نیست، به همین دلیل مدیریت تقاضا در صنایع آب و برق یکی از مهم ترین اهداف وزیر نیرو دولت دوازدهم شناخته شده و وی معتقد است که باید به امر مدیریت مصرف و تقاضا بیش از پیش توجه شود چراکه این مولفه کلید حل بسیاری ازمشکلات صنعت آب و انرژی خواهد بود.

در مجموع به نظر می رسد که با مدیریت درست مصرف و اجرای پروژه های کارامد می توان میزان مصرف انرژی در کشور را مدیریت کرد و با توجه به اینکه میزان مصرف گاز در فصل سرما به طور طبیعی افزایش می یابد و ممکن است وزارت نفت را با چالش هایی روبرو کند،لازم است که نیروگاه های تولید برق مدیریت مصرف و تقاضا را سرلوحه کار خود قرار دهد و یا تبدیل نیروگاه ها به سیکل ترکیبی در صدر برنامه های وزارت نیرو قرار بگیرد.

نقش وزارت نفت در اعتبار بخشی به گواهینامه کیفیت محصول

نقش وزارت نفت در اعتبار بخشی به گواهینامه کیفیت محصول

با صدور گواهینامه کیفیت محصول (IPICB Monogeram) برای سازندگان داخلی تجهیزات نفتی، فرایند بومی سازی مدنظر وزارت نفت در قالب پروژه اقلام دهگانه تقریبا کامل شده  و هدف اصلی این پروژه ها در تولید محصولات کیفی با برند داخلی و قابل رقابت با محصولات مشابه خارجی محقق شده است و از این پس دیگری بهانه ای بنام نداشتن گواهینامه و استاندارد نبودن، برای عدم استفاده از تولیدات داخلی در صنعت نفت کشور پذیرفتنی نیست.

هرچند ممنوعیت استفاده از تجهیزات وارداتی دارای مشابه داخلی چند سالی است که با ذکر جزئیات حتی در مورد تجهیزات مورد استفاده برای  صنعت نفت نیز از طرف وزارت صنعت، معدن و تجارت ابلاغ شده است، اما در موارد متعددی بخصوص در پروژه هایی که در قالب بسته های EPDF و EPCF توسط پیمانکاران اجرا شده، چندان به این ممنوعیت توجه نشده است. بطوری که در برخی پروژه‌های اجرا شده در بخش بالادستی میادین مشترک غرب کارون، به بهانه زمان ساخت طولانی، قیمت‌های بالای وسایل داخلی و نداشتن گواهینامه های استاندارد، تجهیزات خارجی(عمدتا چینی) دربخش شیرآلات سرچاهی (Wellhead) و وسایل درون چاهی(Completion) به تولیدات داخلی مشابه ترجیح داده شده اند. این درحالی است که از چهار شرکت دریافت کننده گواهینامه IPICB  از سال گذشته تاکنون، نام دوشرکت داخلی سازنده این تجهیزات به چشم می خورد.

با شرایط  جدید پیش آمده وصدور گواهینامه IPICB، وزارت نفت موظف است علاوه بر ابلاغ رسمی ممنوعیت استفاده از تجهیزات خارجی که برای مشابه داخلی شان گواهینامه کیفیت صادر شده است، از ابزارهای قانونی اش برای اجرای دقیق و کامل قانون ممنوعیت در پروژه هایی  که بصورت بسته‌های  EPDF و EPCF در صنعت نفت اجرا می شود، استفاده کند.  بخصوص در شرایطی که مطابق سیاست‌های ابلاغی وزارت نفت در سال جاری، شرکت های تابعه وزارت نفت از انجام هرگونه پروژه های توسعه ای و حتی نگهداشت تولید و تجهیزات منع شده اند و این پروژه ها فقط در قالب بسته های ذکر شده قابل انجام است.

نظارت وزارت نفت برای رعایت قانون ممنوعیت واردات محصولات دارای مشابه داخلی، در راستای حمایت از توانمندی سازندگان داخلی است و موجب افزایش اعتبار گواهینامه های کیفیتی است که تحت حمایت وزارت نفت، توسط انجمن نفت ایران نفت صادر می شود.

آلمان توانست ۹۵ درصد از انرژی خود از منابع تجدید پذیر تولید کند

آلمان توانست ۹۵ درصد از انرژی خود از منابع تجدید پذیر تولید کند

کشور آلمان در حال حرکت به سمت جایگزینی تمام منابع انرژی کنونی خود با انرژی‌های تجدیدپذیر است، در همین راستا این کشور هفته‌ی گذشته موفق به تامین ۹۵ درصد از انرژی خود از منابع تجدیدپذیر شد.

بنا بر گزارش زومیت، اخیرا خبرهای امیدوارکننده‌‌ای در خصوص رشد روند استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر و کاهش اتکا به سوخت‌های فسیلی به گوش می‌رسد، اما با این وجود گاهی اوقات دیدن تصویر بزرگتر دشوار است.

طبق گزارش‌های منتشر شده، روز یکشنبه‌ی هفته‌ی گذشته و در ساعت ۱۱ صبح، ۹۵ درصد از انرژی مورد نیاز کشور آلمان توسط منابع انرژی تجدیدپذیر تامین ‌شد؛ دستاوردی بزرگ برای یکی از توسعه یافته‌ترین کشورهای صنعتی جهان.

به نظر می‌رسد که یک روز آفتابی به همراه بادهای قوی در روند دستیابی به این رکورد موثر بوده است. میزان مصرف انرژی در آلمان در آن زمان در حدود ۵۷.۸ گیگاوات بود، انرژی خورشیدی حدود ۴۵.۲ درصد، انرژی بادی ۳۶ درصد، زیست‌توده (بایومس) ۸.۹ درصد و نیروگاه‌های برق آبی ۴.۸ درصد از این میزان انرژی را تامین کرده است.

مایکل جی. کورن از وب‌سایت کوارتز می‌گوید:

در این مدت قیمت انرژی الکتریکی به مدت چند ساعت منفی شد، به این مفهوم که به مشتریان تجاری در ازای مصرف برق اجرت پرداخت می‌شد.

کشور آلمان در میانه‌ی طرحی موسوم به Energiewende (گذار انرژی) قرار دارد. دولت این کشور امیدوار است تا از طریق این طرح میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای را به میزان ۸۰ تا ۹۵ درصد کاهش داده و تا سال ۲۰۵۰ سهم منابع انرژی تجدیدپذیر را در تامین انرژی مورد نیاز کشور به ۶۰ درصد برساند.

دستاورد روز یکشنبه قطعا بسیار امیدوار کننده است، اما دستیابی به هدف تامین ۶۰ درصد از میزان انرژی مصرفی سالانه توسط منابع انرژی تجدیدپذیر، مستلزم ان است که دولت آلمان سطح بهره‌وری فناوری کنونی خود را بهبود داده و راهکارهای جدیدی را جهت ذخیره‌سازی انرژی برای روزهایی که خیلی آفتابی نیستند یا باد چندانی نمی‌وزد، پیدا کند. این چالشی است که کشورهای سراسر جهان با آن روبرو هستند.

به گزارش آری فیلیپس از وب‌سایت Climate Progress، در حال حاضر، آلمان از لحاظ نوع منابع انرژی تجدیدپذیر به دو بخش شمال و جنوب تقسیم شده است، به این ترتیب که توربین‌های بادی عمدتا در شمال کشور و نیروگاه‌های خورشیدی در جنوب آن واقع شده‌اند. همچنین مقامات این کشور پس از فاجعه فوکوشیما در ژاپن، در نظر دارند تا استفاده از انرژی هسته‌ای را تا سال ۲۰۲۰ بطور کامل متوقف کنند.

با توجه به پیشروی آلمان در جهت اهداف خود، کارشناسان معتقدند که این کشور یک الگوی خوب برای سایر کشورهای توسعه یافته است.

اوشا گری دیویدسن (نویسنده‌ی کتابی در خصوص “گذار انرژی” می‌گوید:

تولید، سهم بیشتری از اقتصاد آلمان را نسبت به اقتصاد ایالات متحده به خود اختصاص داده است، این در حالی است که جمعیت آلمان ۸۰ میلیون نفر است. جمعیت این کشور در مقایسه با کشور ۵.۵ میلیون نفری دانمارک بسیار زیاد است. علیرغم آنکه دانمارک از بنیان صنعتی بسیار کوچکتری بهره می‌برد اما با این وجود بخش عمده‌ای از انرژی مورد نیاز این کشور از منابع انرژی تجدیدپذیر تامین می‌شود.

ما در سال‌های گذشته نیز شاهد به ثمر نشستن اهداف امیدوار کننده‌ای بوده‌ایم. در سال ۲۰۱۵، اسکاتلند بیش از نیمی از انرژی مورد نیاز خود را از منابع انرژی‌ تجدیدپذیر تامین کرد، اروگوئه در حال حاضر ۹۵ درصد از انرژی خود را از منابع انرژی تجدیدپذیر بدست می‌آورد، در حالی که بخش بزرگی از اتریش به رکورد ۱۰۰ درصد دست یافته است.

در حال حاضر ظرفیت انرژی‌های تجدیدپذیر بسیار سریع‌تر از منابع جایگزین در حال افزایش است. در مقیاس جهانی، ما در حال حرکت به سمت تامین ۲۶ درصد از انرژی مورد نیاز خود از منابع طبیعی تا سال ۲۰۲۰ هستیم.

هنوز هم راه زیادی پیش رو داریم، اما فکر کردن در مورد اینکه تا کنون تا چه حد در این زمینه حرکت رو به جلو داشته‌ایم، بسیار هیجان‌انگیز است.

نفت، تمام! 

نفت، تمام! 

انرژی، و زندگی: دو لازم و ملزوم‌اند. اگر زندگی بخواهد تداوم داشته باشد، انرژی لازم دارد. نمی‌توان بدون انرژی زندگی کرد و اصلاً تصور حیات بدون انرژی غیرممکن است. اما آیا باید برای تأمین انرژی در آینده نگران بود؟

همه خوب می‌دانیم که بیش از ۹۰درصد انرژی مورد استفاده در زندگی امروزه از سوخت‌های فسیلی حاصل می‌شود. با نگاهی به میزان ذخایر نفت خام و روند تولید آن (شکل ۱)، دیده می‌شود که سوخت فسیلی که ماده اولیه آن نفت است در حال اتمام است! موضوعی که آینده بشر را گنگ کرده است.

 

الف)

ب)

شکل۱- الف) ذخیره سالانه اثبات شده نفت خام در پنج کشور خاورمیانه و ب) میزان ذخایر نفت جهانی در مقایسه با نسبت ذخیره به تولید. (Richard G. Miller and Steven R. Sorrell, 2014)

واضح است که مسأله انرژی، هر چند که توسط برخی دولت مردان کشورهای جهان سوم مورد بی مهری قرار بگیرد، مسأله‌ای استراتژیک است.

متأسفانه گسترش اقتصاد بر پایه لقمه راحت نفت، نشان از تن پرستی و کم خردی این جوامع داشته و تأثیری جز تنبلی و عقب گرد در آینده‌ای نزدیک برای آنها نخواهد داشت.

مسئله‌ی دیگری که در سایه مسأله اتمام نفت کمتر به آن توجه شده است، تخریب محیط زیست در اثر استفاده بی اندازه از این منبع انرژی است. محیط اطراف زندگی ما نعمتی الهی است که بشر با بی توجهی به آن با دست خود، از آن محروم خواهد شد.

شواهد موجود در زمینه تخریب لایه‌ی محافظ ازن اطراف زمین و هوای قابل تنفس در سطح آن که در اثر آزادسازی گازهای آلاینده‌ای همچون دی و مونو اکسید کربن، اکسید‌های نیتروژن و گوگرد و … به وجود آمده‌اند، موضوعی نیست که بتوان به سادگی آن را انکار کرد. با این توصیفات آیا بازهم می‌توان چشمان خود را بست و ابلهانه در سراشیبی حرکت کرد که انتهای آن چاه است؟!

چه می‌توان کرد؟ آیا نگران آینده بودن کافی است؟ متأسفانه از زمانی که باید برای این موضوع تدبیری اندیشیده می‌شد مدت‌ها گذشته است. و چه بدتر اینکه هیچ همدلی در جهان برای این موضوع وجود ندارد.

تا زمانی که دول به ظاهر توسعه یافته غربی جهت رها شدن از شر آلودگی‌های برخی صنایع خود، مثل کبک سر در برف فرو برده و با انتقال این صنایع به کشورهای دیگر مناطق زمین، به خصوص کشورهای جهان سوم، به زعم خود زرنگی کرده و محیط زیست کشور خود را نجات داده‌اند، نمی‌توان برای اجماع جهانی جهت کاهش استفاده از سوخت‌های فسیلی امید داشت!

محیط زیست مسئله‌ای نیست که مرز و جغرافیای سیاسی بشناسد و اگر از بین رود، دود آن دامان تمام ملت‌ها را خواهد گرفت.

شاید نتوان تمام مصیبت‌هایی که نوادگان ما در اثر سهل‌انگاری ما تجربه می‌کنند را تصور کرد اما هر انسان سالمی که به خدا و دنیای باقی ایمان دارد می‌داند که ذکر همین چند مورد محدود کافی است تا به انتظار خود از دولت‌مردان دنیا خاتمه دهد. وقت در حال گذر است. باید کاری کرد.

خداوند بزرگ که خالق تنهای این عالم وجود است، خود تنها کسی است که راه را به ما نشان می‌دهد. اوست که عالم به تمام اجزای دنیاست و جامع دلیل است.

خداوند تقدیر می‌کند و آنچه تقدیر کرده به امرش اجرا می‌شود. زمانی طلای سیاه را به بشر شناساند تا پیشرفت کند و همین طور شد.

اینکه چه قدر انسان با این نعمت به یاد خدا افتاد، نشان از ظرفیت اوست، اما مسأله لطف بی حد اوست که همواره شامل حال انسان شده است. اگر نفت نعمت الهی است، آب هم هست؛ خورشید و باد هم هستند! محدودیت انسان است که تنها نفت را می‌بیند.

منابعی لایزالی که از طبیعت برخاسته‌اند اما برخلاف نفت نابودکننده محیط زیست اطرافمان نیستند. چه بسیار منابعی که در اینجا نام برده نشد و چه بسیار منابعی که بشر نشناخته! و چقدر ما محدودیم…

در این مجال نویسنده حقیر، به عنوان فردی با اندک تجربه‌ای در حوزه سلول‌های خورشیدی، تنها به یکی از این منابع می‌پردازد: خورشید. ستاره‌ای جوشان و سرشار از انرژی که سخاوتمندانه مقدار زیادی انرژی، حتی خیلی بیشتر از نیاز بشر، به زمین کوچک ما می‌فرستد. زمین آن آنقدر نسبت به خورشید کوچک است که گویی ما را نمی‌بیند!

اما انرژی‌اش به ما می‌رسد. میلیون‌ها سال است که به ما می‌رسد. اما کمتر از ۶۰ سال است که یاد گرفته‌ایم آن را تبدیل به صورت بهتری از انرژی یعنی انرژی الکتریکی بکنیم. این تنها یک نوع استفاده از انرژی خورشید است.

برای ما، که می‌خواهیم نگرانی خود را نسبت به آینده بشر به مرحله عمل برسانیم، بحث در مورد مقدمات و جزئیات انرژی خورشیدی و نحوه تبدیل آن به انرژی الکتریکی نیازمند برنامه‌ریزی و گام‌بندی است.

با مرور منابع مطالعاتی در این زمینه و مشورت با برخی متخصصان این فن در کشور مسیر زیر به عنوان یه مسیر پیشنهادی جهت حرکت به سمت یکی از روش‌های استفاده از یک نوع منبع انرژی، یعنی تبدیل انرژی خورشیدی به انرژی الکتریکی از طریق سلول‌های خورشیدی، ارائه می‌شود.

 

۱- تبلیغ و تبیین اهمیت و دلیل حرکت به سمت سلول‌های خورشیدی

۲- محاسبات اولیه اقتصادی

۳- یافتن سرمایه‌گذار

۴- مرور تحقیقات انجام شده و پژوهش در زمینه یکی از موارد موجود

۵- انتخاب یک روش جهت ساخت سلول خورشیدی

۵-۱- می‌توان از سلول‌های خورشیدی که در حال حاضر به شکل صنعتی تولید می‌شوند استفاده کرد.

۵-۲- می‌توان از پنل‌های خورشیدی آماده در بازار استفاده کرد.

۶- طراحی و یافتن محل‌های مناسب جهت اجرای نیروگاه‌های خورشیدی

۷- انجام محاسبات اقتصادی و با درنظر گرفتن مزایای احتمالی دولتی

۸- اجرا

نگرانی‌های محیط زیستی

نگرانی‌های محیط زیستی

مهمترین مسئله‌ای که مخالفان انرژی هسته‌ای بیان می‌دارند امنیت محیط زیستی نیروگاه هسته‌ای است زیرا فعالیت هسته‌ای می‌تواند مانند سایت هنفورد آلایش شدید محیط زیستی از خود باقی گذارد، یا با اشتباه و نقص فنی فجایعی مانند فاجعه چرنوبیل قابلیت رخ دادن خواهند داشت.

آلایش هسته‌ای همواره از نگرانیهای این نوع صنعت بطور کل بوده‌است.با اینحال برخی مطالعات حاکی از قابل مقایسه بودن دیگر صنایع تولید انرژی با نیروگاه‌های هسته‌ای می‌باشند.

حوادث هسته‌ای

حادثه تری مایل آیلند (۱۹۷۹)

در سال ۱۹۷۹ بخشی از هسته اصلی واحد ۲ در نیروگاه تری مایل آیلند در ایالت پنسیلوانیا در آمریکا ذوب شد که باعث نشت ۳ میلیون کوری گاز رادیواکتیو به بیرون از نیروگاه گردید.

در پی این حادثه حدود ۱۴۰٬۰۰۰ نفر از اهالی منطقه خانه‌های خود را ترک کردند. پس از حادثه تری مایلی آیلند، ساخت نیروگاه‌های هسته‌ای برای مدتی در آمریکا متوقف شد.

حادثه چرنوبیل (۱۹۸۶)

حادثه چرنوبیل در سال ۱۹۸۶ و در چرنوبیل (در شوروی سابق و اوکراین کنونی) اتفاق افتاد به‌طوری‌که نیروگاه در ساعت ۱:۴۰ بامداد از کنترل خارج شد و بتن آرمه یک متری گنبد را ذوب نمود و اتفاقات پس از آن موجب شد تا در کل اروپا وضعیت اضطراری اعلام شود.

حادثه فوکوشیما (۲۰۱۱)

 

حادثه نیروگاه فوکوشیما داییچی، در ۱۱ مارس ۲۰۱۱ و در پی زلزله ۹٬۰ ریشتری و سونامی پیامد آن در ژاپن رخ داد.

طی این حادثه از ۶ نیروگاه BWR فوکوشیما داییچی، ۳ نیروگاه که در حال کار بودند در اثر قطع برق شبکه و از کار افتادن دیزل‌های اضطراری آسیب جدی دیده و دچار ذوب قلب شدند.

همچنین استخر سوخت‌های مصرف شده رآکتور شماره ۴ نیز با قطع خنک‌کاری و آسیب سوخت‌ها مواجه شد.

انفجار هیدروژن در واحدهای شماره ۱ و ۳ باعث آسیب به ساختمان رآکتور و امکان نشت مواد رادیواکتیو به خارج از آن شد. این اولین حادثه مخرب هسته‌ای در دنیاست که در آن ۳ رآکتور آسیب جدی می‌بینند.

مقادیری مواد رادیواکتیو به اقیانوس و هوا آزاد شده‌است و تخمین زده می‌شود مقدار مواد رادیواکتیو وارد شده به محیط حدود ۱۰ درصد حادثه چرنوبیل خواهد بود.

نیروگاه‌های هسته‌ای در ایران

برنامه هسته‌ای ایران در دهه ۱۹۵۰ با کمک ایالات متحده به عنوان بخشی از برنامه «اتم برای صلح» آغاز شد. اما به دلیل مناقشات به وجود آمده بعد از انقلاب ایران مشکلاتی در زمینه بهره‌برداری آن رخ داد.

در حال حاضر تنها نیروگاه اتمی ایران در بوشهر توسط روس‌ها راه‌اندازی شده‌است. در سپتامبر ۲۰۱۱ نیروگاه اتمی بوشهر به مدار تولید برق ایران وصل شد.

 تاریخچه ممیزی انرژی در دنیا

 تاریخچه ممیزی انرژی در دنیا

بهینه‌سازی و توجه به مدیریت انرژی از دهه ۷۰ و همراه با بحران نفت مورد توجه قرار گرفت. پیشرفت غرب در این زمینه به­گونه­ای بود که از سال ۱۹۷۵ تا ۱۹۸۰ توانستند فقط یک درصد از مصرف انرژی را کاهش دهند. از سال ۱۹۸۰ تا ۱۹۸۵ این کاهش به ۱۵ تا ۲۰ درصد رسید. در سالهای اول مشکلات بررسی شد و قوانین مورد نیاز وضع‌ گردید.

از جمله این قوانین می‌توان به قوانین مالیاتی اشاره کرد. درحال حاضر غرب به جایی رسیده است که برای صرفه‌جویی در انرژی نیاز به هزینه‌های بسیار بالایی دارد، یعنی تکنولوژی مورد استفاده توسط کشورهای پیشرفته در حال حاضر حداکثر بازدهی را دارد.

بنابراین اگر بخواهند تکنولوژی بهتری را استفاده کنند باید سرمایه‌گذاری زیادی انجام دهند. قوانین سازمان­های بین­المللی نیز آنها را مجبور به کاهش مصرف و در نتیجه کاهش آلاینده­ها کرده است.

به همین علت کشورهای پیشرفته به فکر افتاده‌اند که طرحهای بهینه‌سازی را در کشورهای در حال توسعه انجام دهند و نیز تکنولوژیهای پر­مصرف را به این کشورها منتقل کنند. از طرف دیگر چون مسئله محیط زیست هم مطرح می‌باشد و یک بحث جهانی است، بنابراین کاهش مصرف در کشورهای در حال توسعه به نفع کشورهای پیشرفته نیز خواهد بود. به هین منظور ژاپن در سال آینده ۲،۱ میلیون دلار در ایران برای بهینه‌سازی مصرف انرژی سرمایه‌گذاری خواهد کرد.

 

شاخص مصرف انرژی

 برای هر صنعت خاص، پارامتری تحت عنوان شاخص مصرف انرژی ( Speciefic Energy Consumption )  یا SEC تعریف و محاسبه می­گردد. شاخص مصرف انرژی نشان­دهنده مقدار انرژی مصرفی به ازای واحد محصول تولیدی است.

بعنوان مثال انرژی مصرفی برای تولید یک تن فولاد یا آلومینیم یا یک متر پارچه، نشان­دهنده شاخص مصرف انرژی هر کدام از این تولیدات می­باشد. شاخص یاد شده هم برای داخل کشور و هم کشورهای صنعتی محاسبه می­گردد. بعضی از این شاخصها به عنوان یک شاخص بین‌المللی شناخته شده است.

به­عنوان مثال در دنیا حدود ۹۰ کیلووات ساعت الکتریسیته به ازای تولید یک تن سیمان مصرف می‌شود. در اوایل سال ۷۵ این مصرف در ایران حدود ۱۴۰ کیلووات ساعت به ازای یک تن سیمان تولیدی بود که درحال حاضر به ۱۱۷ کیلووات ساعت رسیده است.

بنابراین اولین قدم در آوردن “شاخص مصرف انرژی”  در داخل و مقایسه آن با کشورهای صنعتی بود.

درمرحله بعد در هر یک از صنایعی که مد نظر بود، میانگین ( Average ) شاخص مصرف انرژی را بر اساس تولید انجام گرفته محاسبه کردیم. مثلاً در ۴۰ کارخانه که یک محصول تولید می‌کنند بررسی انجام شد و میانگین مصرف انرژی تعیین گردید.

در بین این کارخانجات تعدادی بالای این میانگین هستند و تعدادی زیر میانگین قرار دارند. در مورد آنهایی که بالای میانگین هستند، پیشنهاد داده شد تا خود را به این میانگین برسانند و در مرحله بعد سعی شد به طور مدام این میانگین تا حد رسیدن به میانگین جهانی کاهش داده شود.

 

ایران برای چند سال نفت و گاز دارد؟

ایران برای چند سال نفت و گاز دارد؟

 

برای بیش از ۷۰ سال آینده همچنان منابع نفت و گاز در اختیار دارد و این در حالی است که تا آن زمان نفت بیشتر کشورهای جهان به پایان رسیده است.

ذخایر نفتی اوپک عمدتأ در منطقه خاورمیانه واقع شده که از جمله آن می‌توان به عربستان سعودی‌، عراق و ‌کویت اشاره کرد که در مجموع ۴۰.۴ درصد از ذخایر کل جهان را به خود اختصاص داده‌اند.

در میان مناطق مختلف جهان منطقه خاورمیانه با دارا بودن ۸۰۷.۷ میلیارد بشکه ذخایر معادل ۴۸.۴ درصد از کل ذخایر تثبیت شده نفت جهان مقام اول را به خود اختصاص داده است. آمریکای مرکزی و جنوبی، آمریکای شمالی، اروپا و اوراسیا، آفریقا، آسیا و اقیانوسیه نیز به ترتیب با دارا بودن ۱۹.۷ ، ۱۳.۲ ، ۸.۴، ۷.۸ و ۲.۵ درصد از ذخایر تثبیت شده نفت از جهان در رتبه‌های بعدی قرار دارند.

 

همچنین عمر ذخایر نفت جهان به طور متوسط ۵۲.۹ سال برآورد شده که با توجه به میزان برداشت نفت در سال ۲۰۱۲ عمر میادین نفتی آمریکای جنوبی و مرکزی، خاورمیانه،‌ آمریکا شمالی، آفریقا،‌ اروپا و اوراسیا، آسیا و اقیانوسیه به ترتیب بیش از صد سال، ۷۸.۱، ۳۸.۷، ۳۷.۷، ۲۲.۴ و ۱۳.۶ سال برآورد می‌شود.

بنا به این گزارش عمر ذخایر نفتی خاورمیانه در حالی ۷۸.۱ سال برآورد شده که گفته می‌شود ایران و عربستان بیش از ۷۰ سال دیگر نفت خواهند داشت و در آن زمان نفت اکثر کشورهای جهان به پایان رسیده است.

براین اساس عمر ذخایر نفتی کلیه کشورهای عضو اوپک به استثنای آنگولا، الجزایر و قطر به بیش از ۴۰ سال می رسد